X
تبلیغات
رایتل

ویژگیهای معماری وبافت قدیم بوشهر

دوشنبه 11 اردیبهشت‌ماه سال 1391 ساعت 05:23 ب.ظ

مصالح ساختمانی

شهر بوشهر بر روی زمینی از جنس سنگهای فسیلی ساخته شده است که این جداره سنگی بعضی از مناطق در عمق و حدود یک متری قرار دارد و آب دریا به زیر این لایه نفوذ کرده و زمین خیلی سست به وجود آمده است.

مصالح ساختمانی

شهر بوشهر بر روی زمینی از جنس سنگهای فسیلی ساخته شده است که این جداره سنگی بعضی از مناطق در عمق و حدود یک متری قرار دارد و آب دریا به زیر این لایه نفوذ کرده و زمین خیلی سست به وجود آمده است.

ویژگی فضای خانه ها

فضاهای مختلف خانه های بوشهری با توجه به سازماندهی کلی و عوامل موثر به آنها از بعضی از جهات تفاوتها با دیگر مناطق دارای حیاط مرکزی در ایران دارد که عبارتند از

ورودی            شناشیر         

حیاط              پلکان

اتاق               پیش بون

طارمه            آب انبار

ورودی:

در بوشهر مانند سایر نقاط ایران، ورود به خانه یا هدایت و دعوت سردر انجام می گیرد که سردر  خانه ها در شکلهای ساده یا پر کار ساخته شده و در هر دو نوع سعی شده است. زیبایی را به نحو احسن نشان می دهد.

یکی از تفاوت های سردرهای خانه های قدیمی با مناطق دیگر ایجاد روزنی در بالای در است که هم به عنوان نورگیر و هم هواکش عمل می کند.

این روزنه ها در انواع مختلف سنگی، چوبی وفلزی می باشند.

نکته: مسیرهای طی شده دیگر برای رسیدن به حیاط یا به شکل دو مسیر عمود بر هم یا مارپیچ است شکل مارپیچ، به صورت های مختلف آن (ساده یا پیچیده) در تعدادی از خانه ها از طریق دالان یا طارمه دیده می شود.

حیاط:

در خانه های معمولی با اندازه نه چندان بزرگ، باغچه، چاه آب، حوض و آب انباری عناصر اصلی حیاط بوده اند.

باغچه در خانه های بوشهری فضای سبز کوچکی با مساحتی در حدود یک یا دو متر مربع است. در فضای سبز انواع درختان و گلها مثل نارنج، لیمو، ترنج، انجیر، لوز، کنار(سدر) کاشته می شود و انواع گلهای زمستان، جعفری، شب بو، گل ناز و غیر کاشته می شود.

در بعضی از عمارت های بزرگ در بوشهر حیاط های اندرونی، بیرونی و نارنجستان در کنار هم      می باشند، خانه مهربان و حاج رئیس هر کدام دارای چند حیاط می باشند.

اتاق :

بر مبنای سازماندهی کل فضاها و تقسیم آن به فضاهای تابستان نشین و زمستان نشین اتاق های مختلف شکل گرفته است.

ارتفاع دادن به خانه، جهت رسیدن به مسیر حرکت بادهای مناسب سبب شده است که اغلب اتاق های تایستان نشین در طبقات بالا و اتاق های زمستانی در طبقه همکف یا کمی پایین تر از سطح حیاط قرار گیرند.

ویژگی های مهم درها در برخی از اتاق دو جداره بودن آن هاست. معمولاً جداره بیرونی از نوع  کرکره ای بوده و در جداره داخلی، مثل درها مناطق دیگر دارای دو لنگه است. جریان باد و تابش نور را در داخل هدایت کرد.

 

طارمه:

بطور کلی طارمه یا همان ایوان یا صفحه است که در معماری بیشتر نقاط ایران رواج دارد. اصلی ترین کارکرد طارمه، نشیمن فصلی و موقت است.

طارمه به شکل های گوناگون ساخته می شود و گاهی می تواند به صورت های عمودی برروی هم به صورت L و U گاهی هم ترکیب  می شوند.

یکی از زیباترین طارمه ها با شکلی مربع، طارمه عمارت شهرداری (عمارت امیریه) بوشهر است که ترکیبی از دو طارمه ذوزنقه ای شکل است که طارمه ای چهارگوش آنها را با هم پیوند می دهد طارمه گاهاًبرون سقف ها ولی در چند خانه قدیمی طارمه هایی روبه گذرگاه با کرکره هایی زیبا بسته شده است.

شناشیر:

شناشیر به عنوان عنصری از درون گرایی و بیرن گرایی برای ما می باشد. شناشیر دارای چند مهم است. نخست مکانی برای استفاده از نسیم و وزش بادهای مطبوع است.

شناشیر های داخلی که در یک یا چند جبهه طبقات بالا و مشرف به حیاط ساخته شده است رابط مختلف فضا می باشد.

شناشیر ارتباط موضعی چند اتاق را به یکدیگر مرتبط می سازد. ولی برای گذر از یک قسمت به قسمت دیگر باید از داخل اتاق ها گذر نمود و در این حالت می تواند از شناشیر به عنوان بدون ورود اتاق ها استفاده کرد.

در خانه های قدیمی  باز شو و جداره های چوبی ثابت مثل کرکره ای نیز استفاده شده که این جداره های مشبک، گذر نسیم را میسر کرده است. بدون آنکه از بیرون ، داخل دیده شود و مانع خوبی در برابر تابش آفتاب مستقیم بوده است.

و شناشیر به دو صورت مسقف و بی سقف ساخته شده است. در نوع سقف دار و پوشش بروی ستونها قطر کم و چهار تراش تکیه می کند.

شناشیر از دونوع چوبی و فلزی زیبا کرکره های پرکاراستفاده از گلپاهای چوبی و فلزی گل های چوبی آویزان در زیر آن زیبایی خاص به آن داده است.

پلکان:

پلکان در خانه های بوشهری نقش ویژه ای به علت گسترش در ارتفاع دارد.

پلکان های بوشهر معمولاً به شکل مارپیچ هستند و زیبایی خاص خود را دارد ولی پلکان بعضی از   بام ها چوبی و عرضی متغیر دارد.

در بیشتر موارد پلیکان طبقه اول در داخل طارمه میانی قرار دارد. علاوه بر داخل طارمه میانی در   محل هایی دیگر چون دالان و طارمه نیز قرار می گیرد.

بام:

بون یا پیش بون محل مناسبی برای خوابیدن در شب های تابستان بوده است. بدین منظور گاهی اتاق کوچک بنام سرپله وجود داشته است در برخی از خانه های عیان، دستشویی نیز بنا کرده اند.

بام دارای دو حصار خارجی و داخلی بنام معجر است.

حصار خارجی در اشکال متنوع است عبارتند از :

حصار کاملاً بسته سنگی با اندودگچ

حصار با مصالح سنگی با اندود گچی با شبکه های کوچک

حصارهایی با ستون های سنگی و اندود گچی و نرده های ساده فلزی با چوبین بین حصارهایی با   ستون های سنگی و اندود گچی

دیگر فضاها

خانه های بوشهر علاوه بر فضاهای یاد شده قسمت های دیگری مثل مطبخ، انباری، حمام و چاه خانه نیز داشته است. 

نظرات (0)
امکان ثبت نظر جدید برای این مطلب وجود ندارد.